کوتاه از استاندارد :

پرسش های متداول

* اشكال علائم استاندارد ايران چگونه است؟

در اجلاسيه‌ي شوراي عالي استاندارد مورخ 23/10/58 علامت استاندارد با طرح فعلي با تصويب اعضاي شوراي مذكور رسيد. اين علامت متشكل از يك كادر به صورت  S لاتين است كه مي‌تواند هم گوياي كلمه‌ي SAFETY (ايمني) و هم علامت اختصاري STANDARD (استاندارد) باشد: طرح‌هاي داخلي اين كادر نيز به نحوي به موضوع استاندارد و ايمني ارتباط دارد و از همه جالب‌تر نماد اصلي استاندارد است كه در داخل كادر فقط كلمه‌ي ايران قرار دارد و در صورتي كه علامت وارونه شود، علامت اختصاري سازمان در سطح بين الملل (ISIRI) مشاهده مي‌گردد.

براي اين كلمه اين علامت همواره از اعتبار و حيثيت شايسته اي برخوردار مي‌باشد، لازم است به كارخانه‌اي كه ضوابط استاندارد را دقيقاً رعايت كرده و به مرحله‌ي اجرا در مي‌آورد اعطا گردد و كنترل مستمر و منظمي از سوي كارشناسان سازمان ملي استاندارد ايران بر توليدات آن‌ها اعمال شود. تصاوير زير علائم استاندارد و كاربرد آن‌ها را نشان مي‌دهد.

Standard Shapes

 

* پيشينه‌ي اداره كل استاندارد بوشهر چيست؟

هسته‌ي تشکیلات استاندارد بوشهر در سال 1343 با اعزام پرسنل تحت حمایت اداره کل استاندارد و تحقیقات فارس پایه‌ریزی گردید که در سال 1368 رسماً به صورت اداره کل و مستقل از استاندارد فارس به فعالیت خود ادامه داد. علی‌رغم سابقه‌ي دیرینه تا سال 1369 فاقد بنیه‌ي لازم جهت ارائه خدمات مناسب بود. در حال حاضر مجموعه‌ي اداری و آزمایشگاهی و نظارتی این اداره با دارا بودن 71 پرسنل در بخش‌های نظارت و اجرای استاندارد و کنترل کیفیت کالای داخلی، وارداتی، صادراتی، تدوین استاندارد ملی، تحقیقات و پژوهش‌های صنعتی، آموزش و مسئولین کنترل کیفیت، واحدهای تولیدی و آزمایشگاه‌های همکار استانی، اوزان و مقیاس‌ها و همچنین در جهت ترویج فرهنگ استاندارد مشغول انجام وظیفه است.

 

* واحد روابط عمومي چه وظايفي در جهت ترويج فرهنگ استاندارد بر عهده دارد؟

استانداردسازي تلاشي عملي و همگاني است در راه بهبود كيفي و افزايش توليد و كاهش ضايعات و رعايت مقررات زيست محيطي و نهايتاً توليد محصولي كه نياز مشتري را برآورده نموده، رضايت و خرسندي او را تأمين كند. چنين كار عظيمي كه هر جزء آن با محاسبات دقيق و رعايت ظرافت فني و حرفه‌اي همراه است نمي‌تواند چيزي جز يك كار جامع فرهنگي محسوب شود. مصرف‌كننده‌ي آگاه و آشنا به مقررات و حقوق خود در زمينه‌ي استاندارد مي‌تواند ضامن مطمئني براي كاربرد عمومي و فراگير استانداردها شده و به اين ترتيب مقوله‌ي فرهنگ استاندارد به سطح تقاضاكننده‌ي كارها و خدمات استاندارد شده ارتقاء يافته و تمام زمينه‌هاي استانداردسازي و اجراي استانداردها و امر نظارت و كنترل را فراگير مي‌نمايد.

كار ترويجي كاري فرهنگي، علمي و بسيار ظريف و حساس است كه در آن نمي‌توان فقط به هدف انديشيد، بلكه بايد راه‌هاي رسيدن به هدف ـ كه توسعه‌ي كاربرد استانداردهاست ـ را نيز در نظر گرفت؛ زيرا توجه نكردن به نكات ظريف روان‌شناختي در كار ترويج، ممكن است نتيجه‌ي معكوس به دست دهد. اطلاعات جامع از خصوصيات استانداردسازي در مورد محصول، آشنايي با مقررات و استانداردهاي مربوط به جزء ضروري و اساسي اقدام به هر كار ترويجي در زمينه استاندارد است. يكي از برنامه‌هاي راهبردي سازمان استاندارد، توسعه و ترويج استاندارد است كه از طريق برگزاري سمينارها و همايش‌هاي مرتبط با استاندارد، ساخت فيلم و تيزر، انيميشن استاندارد، برگزاري آزمايشگاه‌هاي استاندارد داخلي، وارداتي و صادراتي و حضور در نمايشگاه خارجي، توسعه‌ي ارتباط با تمامي گروه‌هاي ذي‌نفع از جمله مصرف‌كنندگان، توليدكنندگان، دولت، دانشگاه‌ها و بخش خدماتي و بازرگاني، حمايت از جامعه مسئولين كنترل كيفيت، نشر اخبار در جرايد و اعلام كالاهاي فاقد كيفيت داخلي و وارداتي است.

 

* سازمان ISO چیست؟ 

سازمان جهانی استاندارد ISO:سازمان جهانی برای استانداردسازیInternational Organization for Standardization موسوم به (ISO) در سال 1946 با هدف تسهیل تبادل کالاها و خدمات در سطح جهانی به وسیله تدوین استانداردهای جهانی ایجاد شد.

ISOیک سازمان غیردولتی است که مقر اصلی ان در شهر «ژنو» کشور «سوئیس» می‌باشد، بزرگترین سازمان تدوین و منتشرکننده استانداردهای جهانی محسوب مي‌گردد.

این سازمان مرکب از سازمان‌هاي استاندارد ملی 161 کشور جهان است که هر یک وظیفه نمایندگی کشور خود را به عهده دارند. این اعضا به 3 گروهMember bodyاعضای اصلی، Subscriber memberامضاکننده و Correspondent member ناظر تقسیم می شوند.

تعداد اعضای اصلی 107 کشور تعداد اعضای امضا کننده 11 کشور و تعداد اعضای ناظر 43 کشور است.

تدوین استانداردها توسط کمیته‌های فنیTechnical Committee (TC)صورت می‌گیرد و هر کمیته مرکب از نمایندگانی از کشورهای مختلف بوده کهدارای حق رأی می‌باشد و هر کمیته دارای یک رییس است که از میان کشورهای عضو انتخاب می‌شوند. تصویب هر استاندارد بارأیحداقل 75% اعضا به تصویب می‌رسد.

از آنجا که سرواژه سازمان جهانی استاندارد در زبان‌های مختلف متفاوت است، برای مثال در زبان انگلیسی IOSو در زبان فرانسه OINمی‌شد، به منظور یکسان کردن نام آن در سراسر جهان این سازمان به نام ISO خوانده می‌شود.

 

* معنی ISO چیست؟ 

نامISOاز کلمه یونانی (لاتین)ISOS به معنی هم‌شکلو یکسان گرفته شده که کلمه‌ي معادل آن در فارسی «ایستار» است.

سازمان ملي استاندارد ایران یکی از اعضای اصلی و قدیمیISOاست که از سال 1960 در سازمان جهانی استاندارد عضویت داشته است.

 

* استانداردهای ایزو بر چند قسم هستند؟

استاندارد ISO 9000

در سال 1987 کمیته‌ فنی 176 سازمان بین المللی استاندارد (ISO/TC۱۷۶) سری استانداردهای ایزو 9000 را به جهانیان ارائه نمود. هدف از تدوین این سری استاندارد به وجود آوردن الگوئی بین‌المللی برای پیاده‌سازی و استقرار سیستم‌های مدیریت و تضمین کیفیت بوده که مورد استقبال فراوان در سطح دنیا قرار گرفت.

سری استانداردهای ایزو 9000 در سال 1994 و 2000 با نگرش فرآیندگرا و نهادینه نمودن بهبود مستمر در سیستم مدیریت کیفیت سازمان از طریق اصلاح فرآیندها، مورد ویرایش قرار گرفت.

در واقع استاندارد ایزو 9000 به یک محصول خاص داده نمی‌شود، بلکه فرآیند تولید کالا یا خدمات را در یک واحد تجاری مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

 

* مزایای به کارگیری استاندارد ایزو 9000

ـ بررسی مجدد فعالیت های سازمان بر اساس اهداف سازمان و رفع کاستی‌ها

ـ شفافیت فرآیندها و شاخص ها در سازمان

ـ جلوگیری از دوباره کاری ها به واسطه تعریف فعالیتهای برنامه ریزی شده و سیستماتیک

ـ کاهش هزینه ها

ـ ایجاد اطمینان و اعتماد در درون سازمان

ـ ایجاد اطمینان و اعتماد درون سازمان (مشتری)

ـ افزایش توان رقابت در عرصه بین الملل

ـ دامنه‌ي کاربرد: این استاندارد در کلیه سازمانهای تولیدی، خدماتی و پژوهشی و آموزشی و غیر کاربرد دارد.

 

* استاندارد ISO 14000

استانداردهای خانواده ISO 14000 شامل استانداردهای بین الملی در رابطه با سیستم‌های زیست محیطی است. این استانداردها در سال ۱۹۹۶ میلادی توسط کمیته فنی ۲۰۷ سازمان ایزو بوجود آمدند.

یک سیستم مدیریت زیست محیطی می‌تواند به عنوان بخشی از سیستم‌های جامع مدیریت به حساب آید.

این سیستم شامل ساختار سازمانی، فعالیت‌های طرح‌ریزی، تعریف مسوولیت‌ها، تعیین روش‌ها و فرایند‌ها و همچنین در اختیارگیری منابع لازم برای تهیه، اجرا، بازنگری و حفظ خط مشی زیست‌محیطی سازمان است.

این استاندارد مساله اصلی فرآیند تولید و به عبارتی پشت پرده عرضه یک کالا است، نه خود کالا.

در واقع این گواهینامه به واحدی اعطا می‌شود که در درازمدت برنامه‌های عملی برای کمک به پاکیزه ماندن محیط‌زیست داشته باشد و آنها را به درستی اجرا کند.

 

* مزایای به کارگیری استاندارد ایزو 14000

ـ ایجاد سیستمهای مدیریت زیست محیطی که منجر به حفاظت بیشتر از محیط زیست می شود.

ـ به حداقل رسانیدن موانع غیر تعرفه ای تجاری و تسهیل تجارت بین الملل با توجه به بها دادن بیشتر به محیط زیست در سازمان‌ها

ـ جلب مشتریان بیشتر و افزایش سهم بازار در سطح بین المللی

ـ افزایش رعایت مقررات و قوانین مربوط به محیط زیست

ـ استفاده بهینه از منابع طبیعی

ـ تسهیل تجارت بین الملل

ـ ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای سازمان

ـ دامنه کاربرد: این استاندارد برای کلیه صنایع و سازمان‌های مختلف تولیدی و خدماتی کاربرد دارد.

 

* استاندارد OHSAS 18001

سری ارزیابی ایمنی بهداشت شغلی (Occupational Health & Safety Assessment Series) استانداردی قابل امتیازبندی و اخذ گواهینامه است.

در سال 1998 کمیته‌ای متشکل از موسسه استاندارد بریتانیا، شرکتهای اصلی گواهی دهنده انگلستان و سایر سازمانهای بین‌المللی استاندارد تشکیل شد که هدف آن تهیه و تدوین استانداردی واحد بود.

OHSAS 18001 در پاسخ به نیاز سازمانها به یک استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، که بوسیله آن بتوانند سیستم مدیریت خود را در زمینه‌های بهداشتی و ایمنی ارزیابی کنند تدوین شده است.

ساختار استاندارد OHSAS 18001 سازگار با استانداردهای ایزو 9000 و ایزو 14000 است تا سازمان‌ها بتوانند به راحتی سیستم‌های مدیریت کیفیت، محیط زیست و بهداشت شغلی و ایمنی را با یکدیگر ادغام و سیستم مدیریتی یکپارچه‌ای را ایجاد نمایند.

یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، سازمان را در شناسایی، حذف و یا به حداقل رساندن خطرات مرتبط با بهداشت و ایمنی کارکنان خویش و سایر طرف‌های ذینفع که در معرض آن قرار دارند، یاری می‌کند.

 

* مزایای به کار گیری استاندارد OHSAS 18001

ـ تفکری طرح ریزی شده و مستند در ارتباط با بهداشت و ایمنی شغلی

ـ ساختاری مناسب برای مدیریت بهداشت و ایمنی شغلی

ـ ایجاد محیط کاری ایمن‌تر و سالم‌تر

ـ افزایش آگاهی و دانش در خصوص مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

ـ کاهش ریسک حوادث، رویدادها و … .

ـ دامنه کاربرد: این استاندارد در کلیه سازمان‌های تولیدی و خدماتی کاربرد دارد.

 

* استاندارد ISO 22000

ایمنی غذا وابسته به بروز مخاطرات بیماری‌زایی غذایی در هنگام مصرف می‌باشد. کنترل کافی و مناسب در طول زنجیره غذایی امری ضروری بنظر می‌رسد چرا که در هرمرحله از زنجیره غذایی ممکن است مخاطرات ایمنی غذا رخ دهد. لذا رسیدن به ایمنی غذا بایستی با تلاش همه گیر طرفهای زنجیره غذا صورت پذیرد.

بکارگیری این استاندارد به سازمانهایی که در رده‌های مختلف زنجیره غذایی قرار دارند کمک می‌کند که بتوانند مخاطرات موجود در سیستم خود را شناسایی و کنترل نمایند.

این استاندارد مجموعه ترکیبی موثری را جهت حصول اطمینان از ایمنی غذا در طول زنجیره غذایی ایجاد می‌نماید که عناصر کلیدی آنها شامل ارتباط متقابل، سیستم مدیریت، برنامه‌های پیشنهادی و اصول HACCP می‌باشد.

دامنه کاربرد: کلیه سازمانها در محدوده زنجیره غذایی شامل تولیدکنندگان مواد اولیه در کارخانه‌های تولید مواد غذایی و خوراک دام، عوامل درگیر با حمل و نقل و انبارش، فروشگاه‌های خرده فروشی و تامین کنندگان خدمات مرتبط با غذا نظیرخدمات بسته‌بندی و … می‌توانند از این استاندارد بهره جویند.

 

* استاندارد ISO /IEC 17020

یکی از استانداردهای تخصصی است که برای معیارهای عمومی برای فعالیت انواع مختلف سازمانهای بازرسی کننده می‌باشد. هدف از این استاندارد مشخص کردن معیارهای عمومی سازمان‌های بازرسی کننده بیطرف, قطع نظر از بخش مورد بازرسی, می‌باشد.

این استاندارد همچنین معیارهای استقلال را نیز مشخص می نماید. این استاندارد برای استفاده سازمانهای بازرسی کننده و مراجع تایید صلاحیت و نیز سایر سازمان‌های مرتبط با شناسایی صلاحیت سازمان های بازرسی کننده در نظر گرفته شده است.

دامنه کاربرد: این استاندارد برای کلیه شرکت ها و موسسات بازرسی کاربرد دارد.

 

استاندارد   ISO /IEC 17025

روند تخصصی شدن فعالیت‌های سازمان‌ها موسسات و سازمان‌های تدوین کننده استاندارد را بر آن می‌دارد تا نیازمندی‌های خاصی را جهت حصول اطمینان از کیفیت خدمات این نوع سازمان‌ها تدوین نمایند.

علاوه بر استاندارد ایزو 9000 که الزامات عمومی سیستم مدیریت کیفیت را برای کلیه سازمانها بیان می‌نماید در صنایع مختلف استانداردهایی منتشر می‌شود که الزامات خاصی را برای آن تعریف می‌نماید که این الزامات به صورت مکمل – جایگزین الزامات عمومی سیستم مدیریت کیفیت سازمان را شکل می‌دهد.

این استاندارد تخصصی برای تشریح سیستم مدیریت کیفیت آزمایشگاهها تدوین شده است.

به بیان دیگر این استاندارد برای کلیه آزمایشگاه‌های ارایه دهنده خدمات اندازه‌گیری، تست، آزمون و کالیبراسیون (آزمایشگاه‌های صنعتی) بدون توجه به تعداد پرسنل یا گستردگی محدوده فعالیتهای آن قابل کاربرد می‌باشد.

 

* استاندارد   ISO/TS 16949

با وجود آنکه استانداردهای سری ایزو 9000 به دلیل ماهیت مستقل خود، برای بسیاری از نهادها به عنوان پایه و اساس ساخت سیستم مدیریت کیفیت قرار گرفته، اما برخی از حوزه‌های اقتصادی به خصوص، مانند صنایع خودرو، که علاقه بیشتری به برآورده شدن خواسته‌های کیفی خود دارند اقدام به تدوین الزامات ویژه خود نموده‌اند و اجرای این خواسته‌ها را برای تامین‌کنندگان خود الزام نموده‌اند.

از آنجا که تعداد این الزامات سبب بروز مشکلاتی در خصوص ارزیابی مکرر خواسته‌های متفاوت برای قطعه سازان طرف قرارداد, خودروسازان مختلف شده است. بررسی‌ها برای حل این مشکل منجر به تشکیل گروه کاری بین‌المللی صنعت خودرو گردید که این گروه کاری با همکاری کمیته فنی 176 سازمان بین‌المللی استاندارد اقدام به یکپارچه سازی الزامات خودروسازان جهان نمود.

ماحصل این تلاش انتشار مشخصه فنی ایزو گردید. در تدوین این مشخصه فنی مراجع ذیل به کار گرفته شده است:

ـ سری استانداردهای بین‌المللی مدیریت کیفیت

ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان آمریکایی

ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان ایتالیایی

ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان فرانسوی

ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان آلمانی

 

* استاندارد HACCP

مجموعه الزامات مربوط به سیستم مدیریت بهداشت مواد غذایی است که به معنی تجزیه و تحلیل خطر و نقاط کنترل بحرانی می‌باشد که برای اولین بار در سال 1971 در کنفرانس ملی حفاظت مواد غذایی مطرح شد. سپس در سال 1973 سازمان فضا نوردی آمریکا (ناسا) با همکاری شرکت پیلسبوری این سیستم را برای اطمینان از سلامت مواد غذایی فضا نوردی اجرا کردند.

این سیستم در سال 1985 به اطلاع عموم رسید و در سال 1993 توسط کمیسیون کدکس پذیرفته شد.

در سال 1377 موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران آیین کار استفاده از آنرا تحت عنوان استاندارد ملی 4557 منتشر کرد. حروف کلمات این سیستم با هدف ایمن‌سازی فرآیندهای تولید مواد غذایی و پیشگیری از بروز حوادث ناشی از مشکلات بهداشتی مواد غذایی در سازمانها مستقر می‌شود.

 

* مزایای به کارگیری استاندارد:

استقرار این سیستم در سازمان با توجه اجرای مراحل کنترل مناسب و موثر در طول فرآیندهای پذیرش مواد اولیه، تولید محصول، انبارش و نگهداری و ارسال محصول به سازمان اطمینان می‌دهد که با حداقل هزینه مطمئن‌ترین کنترلها را انجام می‌دهد و می‌توان به مزایای زیر اشاره کرد:

ـ ایجاد اطمینان در مصرف کنندگان محصولات

ـ حرکت به سمت تولید بدون نقص

ـ پیشگیری از مخاطرات شیمیایی، میکروبی و فیزیکی که ممکن است در فرآورده‌های غذایی موجب خسارت رساندن به مشتری و کاهش اعتبار سازمان شود.

ـ سازگاری با سایر سیستمهای مدیریت کیفیت

کلیه سازمانهای تولیدی و خدماتی که در زنجیره تامین مواد غذایی جامعه نقش ایفا می‌کنند مانند مجتمع های کشت و صنعت، تولید کنندگان مواد غذایی، توزیع‌کنندگان مواد غذایی، سردخانه ها و…. می توانند با استفاده از این اصول نسبت به تضمین سلامت محصولات غذایی خود اطمینان لازم را کسب نمایند.

 

* استاندارد  IMS و HSE

یک سیستم مدیریت سازمان یافته چارچوبی ایجاد می‌کند که در قالب آن افراد می‌توانند به طور منظم برای سازمان کار کنند و در مقابل درآمد مطلوب با روش کارآمد و موثر بدست بیاورند.

به عبارت دیگر سیستم مدیریت روشی است که ما می‌خواهیم کارها انجام شوند. سیستم مدیریت می‌تواند در زمینه‌های گوناگونی همچون کیفیت، بهداشت و ایمنی و محیط زیست مدنظر قرار گیرد. بطور طبیعی مرکز توجه و تأکید هر یک از اجزاء سیستم با دیگری تفاوت دارد.

به عنوان مثال، سیستم مدیریت کیفیت بر نیازهای مشتری تأکید دارد، در حالی که سیستم مدیریت محیط زیست نیازهای طیف گسترده‌ای از طرف‌های ذینفع و تقاضای رو به رشد جامعه نسبت به حفاظت محیط زیست را بیان می‌کند و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی کانون توجه خود را بر حفظ ایمنی سرمایه‌ها و بهداشت شغلی نیروی انسانی در سازمان قرار می‌دهد.

 

* استانداردهاي مراکز پيش دبستاني (مهد کودک) چيست؟

مراكز پيش دبستاني (مهدهاي كودك) مشمول رعايت استانداردهاي ملي هستند. متن مربوط به الزامات كلي مهدهاي كودك از طريق لينك زير قابل دانلود مي‌باشد:

http://www.isiri.org/portal/files/std/8905.pdf

image_pdfimage_print